ETYKIETA DOJO IAIDO

etykieta


ETYKIETA

  1. W DOJO obowiązuje specjalne zachowanie inaczej etykieta. Zasadniczo zachowujemy milczenie zarówno podczas praktyki jak i podczas swobodnego przebywania w DOJO. Starajmy się nikomu nie przeszkadzać. Jeśli już koniecznie musimy rozmawiać, to robimy to jak najciszej. W DOJO zabrania się samowoli, a wymaga zachowania dyscypliny i bezwzględnego podporządkowania przewodnikowi grupy. Kiedy przebywamy w DOJO nasze ciała i umysły w pełni poświęcamy treningowi. Starajmy się, aby żadne słowo nie było zbędne, ani żaden gest niepotrzebny.
  2. Kiedy nie ma nauczyciela (Sensei) jego funkcję pełnią najstarsi stopniem i rangą, bądź wyznaczony asystent. Kiedy nauczyciel podaje jakieś uwagi, radzi lub pokazuje błędy, wydaje polecenia, to przyjmujemy to w milczeniu i bez komentarzy. Nie krytykuj innych z powodu ich błędów, raczej pomóż im je przezwyciężyć. W tym co złe szukaj zawsze czegoś co jest dobre, tak aby zło przemienić w dobro. Bądźmy zawsze pełni kurtuazji i uprzejmości. Kiedy w jakiś sposób przeszkodzimy to przepraszamy się wzajemnie poprzez ukłon.
  3. Pamiętaj iż ceremoniał, kurtuazja, właściwe zachowanie obowiązuje w całym budynku, gdzie mieści się DOJO, tj. w szatniach, na korytarzach, w łazience, w biurach czy pod prysznicami, a nie tylko na sali. W plenerze ceremoniał obowiązuje od momentu przyjścia na umówione miejsce pierwszej osoby, aż do momentu rozejścia się wszystkich po skończonej praktyce.
  4. Starszych stopniem lub rangą należy puszczać przodem. Tak samo zaawansowanych wiekiem o ile są wszyscy na tym samym poziomie uczniowskim (kyu). Również obowiązuje zasada iż młodszy ustępuje starszemu zarówno w stopniu czy randze jak i starszemu wiekiem o ile mają równe stopnie (seniorat).
  5. Kiedy jesteś w DOJO odłóż wszystkie swoje poglądy i opinie. Nie omawiaj spraw błahych czy światowych ani osobistych poglądów czy spraw z innymi. Poświęć się pomaganiu innym, ćwiczeniu siebie. Daj z siebie wszystko co możesz, a nawet więcej. W DOJO nie powinniśmy się głośno śmiać, krzyczeć ani dyskutować. Starajmy się wyzbyć w swoim postępowaniu wszelkiej żądzy, gniewu, nienawiści, arogancji, pychy, dumy, obmowy czy złośliwej plotki, ironii czy kpiny w słowach. Nie wynoś się ponad innych. Spróbuj przestać patrzyć tylko na czubek swojego własnego nosa. Bądź zawsze gotów pomagać innym ludziom.
  6. Jeśli chcesz opuścić DOJO wcześniej, to poproś o pozwolenie swojego sensei. Powinno się w zasadzie umotywować taką prośbę i to najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem lekcji. Nie należy wchodzić do DOJO w czasie medytacji lub oddychania, ani kiedy nauczyciel coś objaśnia, czy demonstruje. Nie powinno się spóźniać na wyznaczoną godzinę zajęć. Jeśli już się spóźniłeś, to poczekaj przy wejściu, aż prowadzący pozwoli ci ćwiczyć, a gdyby jednak nie pozwolił – to opuść DOJO. Większość nauczycieli toleruje tylko spóźnienia z bardzo ważnych powodów lub wcześniej zapowiedziane. Są i tacy nauczyciele, którzy nie tolerują żadnych spóźnień.
  7. Staraj się uczestniczyć we wszystkich przeznaczonych dla ciebie lekcjach. Jeśli już musisz jakąś opuścić, to ćwicz sam podstawowe rzeczy. Większość nauczycieli nie toleruje nieuzasadnionego opuszczania zajęć. Dłuższą nieobecność powinno się zgłaszać przed faktem, a nie dopiero po fakcie.
  8. Do DOJO nie należy przychodzić po spożyciu alkoholu czy po użyciu narkotyków. Palenie papierosów, opium i innych używek w DOJO jest surowo zakazane. Również nie należy używać języka wulgarnego. Swoim postępowaniem nie prowadź do zatargów, nie przesadzaj w słowach, nikogo nie przeklinaj zarówno w słowach jak i w myślach. Testowanie swojej siły w celu popisywania się , podkreślania swojej wyższości również należy do zachowań prymitywnych – niegodnych naśladowania. Rozwiązywanie spraw spornych, konfliktowych przy użyciu siły powinno być karane bezwzględnym usunięciem z szeregów ćwiczących. Nauczyciel może i powinien usunąć osobę niespełniającą wymogów czy zachowującą się nagannie.
  9. O swoim DOJO powinniśmy zawsze mówić dobrze. Dotyczy to tak samo miejsca czy grupy ludzi ćwiczących, jak i tradycji czy stylu, nauczyciela i wszystkich osób związanych z DOJO. Szanuj wszystko to, co należy do innych. Szanuj zdrowie i życie wszystkich ćwiczących. Dbaj o wspólny bezpieczny i harmonijny rozwój. Nie powinno przywiązywać się do żadnych słów, form ani ceremonii. Jest to zewnętrznym symbolem – wewnętrznej praktyki. Wszystko jest względne i może w każdej chwili ulec zmianie. Staraj się zawsze i wszędzie pomagać innym ludziom.

KONCENTRACJA NA TRENINGU, PODEJŚCIE ADEPTA

  1. W trakcie treningu ćwiczący musi w pełni otworzyć swój umysł. Powinien być czysty niczym zwierciadło, aby dobrze mógł odbijać każdą rzecz; tak, jak powierzchnia spokojnego jeziora – wyraźnie odbijająca księżyc. Nie wystawiaj umysłu na pastwę wiatru – silnego prądu myśli, który wzburzy spokojną powierzchnię tak zniekształcając prawdziwy obraz księżyca, że nie będzie wiadomo ani co to jest, ani gdzie to jest.
  2. Powinieneś całkowicie zaakceptować to co mówi i demonstruje nauczyciel. W przeciwnym razie nigdy nie zrozumiesz tego co jest objaśniane. Ćwicz to co zostało pokazane. Polecenia nauczyciela wykonuj bez ociągania się, bez wahania. Nie przywiązuj się do tego co uczyłeś się kiedyś. Idź ciągłe do przodu. Ciągle studiuj. Pogłębiaj swoją wiedzę, kiedykolwiek możesz.
  3. Szanuj swoich nauczycieli czy przewodnika, ale nie popadaj w fanatyzm z powodu nauk, które ci pokazał. Jest to bowiem niezdrowe. Nie powielaj jak taśma magnetofonowa tego co zostało pokazane, czy powiedziane. Próbuj raczej znaleźć istotę, sedno rzeczy. Twórz własną osobowość w zgodzie z zasadami i nauką swoich nauczycieli. Działaj ze zrozumieniem, a nie mechanicznie jak kopiarka. Nawet gdy dokładnie próbujesz odtworzyć jakiś ruch – to pamiętaj, że ty to robisz i ty chcesz zrozumieć, a twój przewodnik może cię tylko naprowadzić – pokazać kierunek czy metodę.

STRÓJ

  1. W DOJO obowiązuje specjalny ubiór – zwykle koloru czarnego. Nazywa się go KEYKOGI (kejkogi) albo w skrócie GI. Składa się z bluzy (GI), spodni (HAKAMA) oraz pasa (OBI/KAKUOBI). W wielu szkołach BUDO początkujący uczniowie (SOSHINSHA, czyt. szioszinszia) jak i uczniowie, którzy mają nadane stopnie uczniowskie (KYU / YUKYUSHA czyt. jukjuszia) noszą biały pas (shiro obi). Adepci od pierwszego dana wzwyż (YUDANSHA) noszą czarny pas (kuro obi). W Iaido nie ma przypisanych kolorów pasów do danego stopnia.
  2. Pas wiązany jest nisko na biodrach, a węzeł jest przesunięty na plecy. Pas nie powinien przeszkadzać przy dolnobrzusznym oddychaniu, które jest elementem MISOGI, metody oczyszczania ciała fizycznego, energetycznego, emocji i myśli. Oddychanie jest w BUDO najistotniejszą sprawą – od początku aż do końca ćwiczeń. Łączy ono umysł z ciałem poprzez KI, które jest wszędzie. Strój do ćwiczeń powinien być czysty i estetyczny. Niedopuszczalne jest ćwiczenie w stroju porwanym, postrzępionym czy brudnym. Czystość zewnętrzna, ciała i ubioru czy obuwia jest nieodłącznym elementem procesu oczyszczania siebie – tak charakterystycznego we wszystkich sztukach walki.

KURTUAZJA

  1. W różnych DOJO występują pewne różnice w sposobie i formie przestrzegania ceremoniału. Jest on też zależny od stopnia zaawansowania. Ceremoniał i etykieta zawsze jednak ma charakter szczególnego rytuału. Przynosi ze sobą nastrój spokoju, wzajemnego szacunku, swoisty porządek, daje poczucie harmonii i bezpieczeństwa. Przestrzeganie etykiety pociąga za sobą konieczność bycia uważnym w każdej chwili. Po sposobie wykonywania ukłonów, formie przestrzegania ceremoniału można poznać stopień zaawansowania ucznia, można łatwo ocenić jego fazę rozwoju i prawdziwy stopień zaawansowania w BUDO. Im wyższy stopień tym wyższa kurtuazja, większa uwaga i większe wymogi wobec siebie w sprawach etykiety. Im wyższy rozwój duchowy odbywa się w jednostce, tym większy tego wyraz w realizacji ceremonii.
  2. We wszystkich BUDO jak i w różnych DOJO występują pewne charakterystyczne, wspólne elementy zachowania. Przy wchodzeniu i wychodzeniu z DOJO – sali czy miejsca praktyki – wykonujemy ukłon w pozycji stojącej w kierunku środka sali czy miejsca praktyki (tachirei). Kiedy wchodzimy lub schodzimy z maty kłaniamy się w kierunku jej środka. Nauczyciel schodzący z maty po stronie kamiza kłania się w kierunku jej środka bacząc jednak, aby zawsze był z boku kaligrafii i portretu.
  3. W odpowiedzi na komendy, polecenia uwagi czy rady nauczyciela odpowiadamy ukłonem. Ogólna zasada jest taka iż młodszy rangą czy stopniem kłania się pierwszy. Jest tak w większości sytuacji w DOJO. Starsi stopniem po wejściu do DOJO powinni wykonać jeden ukłon (shomen rei) w siadzie, zwykle siedząc na tatami i każdy indywidualnie. Jest to osobisty wyraz szacunku i pamięci dla twórcy systemu. Kiedy się do siebie zwracamy lub kończymy rozmowę również się do siebie kłaniamy. Ważną rzeczą jest iż kiedy kłaniają się sobie starszy i młodszy to starszy prostuje się pierwszy, a młodszy ostatni. Szczególnie w czasie ceremonii otwarcia i zakończenia lekcji powinno to być bezwzględnie przestrzegane. Znaczy to, że uczniowie prostują się z ukłonu dopiero wtedy, gdy wyprostuje się nauczyciel.
  4. Kiedy prosimy kogoś do ćwiczeń to robimy ukłon i mówimy ONEGAI SHIMASU (onegaj szimas). Jest to nasze zaproszenie połączone z wyrazami szacunku skierowanymi do partnera. Jest to też symbol stworzenia życzliwej i ciepłej atmosfery, w której ćwiczący wzajemnie sobie pomagają. Jest to nastrój, w którym nie ma miejsca na współzawodnictwo, dążenie do pokonania, na wyładowanie swojej agresji. Kiedy kończymy ćwiczenia z partnerem to oprócz ukłonu mówimy też DZIĘKUJĘ albo ARIGATOO. Gdy partner troszkę przewyższa nas stopniem, rangą lub doświadczeniem możemy powiedzieć DZIĘKUJĘ BARDZO albo DOMO ARIGATOO. Uczniowie bez stopni dziękują sobie jakby byli na tym samym stopniu zaawansowania. Uczniowie, którzy nie otrzymali jeszcze żadnych stopni są jednak w hierarchii poniżej uczniów, którzy już otrzymali stopnie (Kyu; czyt. kju).
  5. Adeptowi zwyższym stopniem od nas dziękujemy mówiąc ARIGATOO GOZAIMASU (arigatoo godzajmas), a kiedy jest to Mistrz (SHIHAN; czyt. szihan) mówimy ARIGATOO GOZAIMASHITA (arigatoo godzajmaśita). Adepci z wyższymi równymi stopniami dziękują sobie również słowem arigaoto, kiedy jest różnica doświadczenia bądź jednego stopnia mówią domo arigatoo, a kiedy jest więcej niż dwa stopnie różnicy używają zwrotu arigatoao gozaimas. Do shihan zwracają się w podziękowaniu jak opisano poprzednio.
  6. Zasadą jest to, że kłaniamy się sobie stojąc zawsze twarzami do siebie, czy dokładniej mówiąc stojąc w postawie przygotowawczej frontalnie do siebie. Kiedy nauczyciel nie odpowie ukłonem na ukłon ucznia, to wyraża on swoje niezadowolenie z jego zachowania, postawy czy formy ćwiczenia. Uczeń zawsze odpowiada nauczycielowi ukłonem.
  7. Kiedy nauczyciel wchodzi do DOJO, a któryś z asystentów rozpoczął już prowadzenie ćwiczeń to zobowiązany jest on przerwać trening, podać komendę REI, na którą za jego przykładem wszyscy zwracają się twarzą do nauczyciela i pozdrawiają go ukłonem. Asystent jest zobowiązany podejść do nauczyciela i przekazać mu poprzez ukłon prowadzenie dalszej części zajęć lub poprosić o pozwolenie dalszego prowadzenia zajęć czy dyspozycje. Kiedy uczniowie ćwiczą sami przed przyjściem swego duchowego przewodnika, to kiedy on wchodzi powinni zejść wszyscy razem na SHIMOZA (czyt. szimoza) – strona przeciwległa od kamiza i usiąść tam celem formalnego rozpoczęcia zajęć. W niektórych DOJO jest zwyczaj iż uczniowie osobiście pozdrawiają wyższe stopnie po wejściu do sali praktyki.
  8. Nauczyciel może sygnalizować początek jakiegoś ćwiczenia robiąc ukłon do uczniów i mówiąc PROSZĘ, a gdy skończy może po prostu powiedzieć SIADAJCIE, jeśli uczniowie ćwiczyli na stojąco. Istnieją też inne komendy których może użyć nauczyciel: KIOKE (kjoke) znaczy zbiórka, SEIZA (sejza) znaczy usiąść, MOKUSO: koncentracja, skupienie, YAMME (jamme): przerwać ćwiczenia, MATTE: natychmiast skończyć ćwiczenie, HAJIME (JIME, czyt. dżime) znaczy naprzód, ćwiczyć wykonywać, NAURA to powrót do pozycji wyjściowej, YOI (joi) oznacza przygotować się, poprawić ubiór, skupić przed ćwiczeniem. W większości jednak prawdziwych BUDO wszelkie komendy i polecenia wydawane są w ojczystym języku ćwiczących. Kiedy spotykają się ćwiczący z wielu krajów obowiązuje tradycyjna japońska terminologia, co ujednolica trudności porozumiewania się.
  9. Na początku i na końcu lekcji odbywa się ceremoniał otwarcia i zakończenia lekcji. Jest on charakterystyczny dla różnych DOJO. Zwykle wykonuje się od jednego ukłonu w stronę kamiza, oraz dwuch ukłonu uczniów dla nauczyciela i jednego do miecza. W większości DOJO uczniowie zajmują miejsca twarzą do kamiza – strony po której wisi portret i kaligrafia, w równych rzędach, a następnie wykonują krótką medytację, koncentrację lub modlitwę w pozycji siedzącej rzadziej na stojąco w pozycji przygotowawczej z rękoma złożonymi w gassio. Na sygnał nauczyciela wszyscy wykonują shomen rei wyrażając swe podziękowanie twórcy stylu. Jest to pierwszy ukłon po medytacji. Po tym nauczyciel zwraca się twarzą do uczniów, a oni podczas otwarcia kłaniają się i mówią O NEGAI SHIMASU, a podczas zakończenia mówią DZIĘKUJĘ albo któryś z japońskich zwrotów zależnie od stopnia nauczyciela. Po podziękowaniu podczas zakończenia treningu uczniowie dziękują sobie wzajemnie – wszyscy ci co ze sobą ćwiczyli. W niektórych DOJO ci uczniowie, którzy byli podczas treningu asystentami nauczyciela dziękują jemu osobiście. Uczniowie opuszczają DOJO zwykle według starszeństa. Najmłodsi stopniem czy rangą puszczają przodem starszych. Pierwszy z DOJO wychodzi nauczyciel. Jeśli uczniowie chcą wyjść pierwsi muszą uzyskać jego pozwolenie. Uczniowie młodsi powinni wejść do DOJO najwcześniej i przygotować DOJO o ile jest to konieczne.
  10. Osoba wyznaczona do wieszania i zdejmowania kaligrafii i portretów każdorazowo wykonuje – po ich zamocowaniu i przed zdjęciem – jeden zwykły ukłon w kierunku tych symboli. Analogiczny zwyczaj obowiązuje osobę, która opiekuje się kwiatami w DOJO.
  11. W DOJO używa się też czasami szczególnych nazw pewnych osób czy funkcji. Chociaż są równie rzadko używane jak komendy to zasługują na chwilę uwagi. Słowa TORI i UKE oznaczają dwóch ćwiczących, z których pierwszy jest stroną czynną, rozpoczynającą, „atakującą”, a drugi jest pasywny, reaguje na sytuację spowodowaną przez pierwszego, jest broniącym się. Uczniów nazywa się zwykle OTAGI. Pomocnik nauczyciela, asystent bywa nazywany SEMPAI. Nazywa się też tak ucznia bez stopnia, który prowadzi DOJO, a jeśli nie otrzymał jeszcze stopnia, bądź też pełni tę funkcję w imieniu swego nauczyciela.
  12. Do osoby poniżej czwartego dana zwracamy się per SENSEI (sensej). Można się tak zwracać do osoby, która ma nie więcej niż czwarty stopień o ile nie ma w DOJO osoby ze stopniem wyższym. Uczniowie ze stopniami pomiędzy 3 kyu a 1 kyu są właściwymi SEMPAI, czyli asystentami swego nauczyciela. Do nauczyciela ze stopniem od siódmego dan włącznie zwracamy się tytułując go tytułem (renshi/kyoshi lub hanshi).
Copyright © 2019 Iaido Zielona Góra
Ostatnia aktualizacja: 19.10.2019